WniebowzięcieNajświętszej Maryi Panny

Co Kościół wyznaje w uroczystość Wniebowzięcia?

Pius XII, ogłaszając dogmat w konstytucji apostolskiej Munificentissimus Deus, stwierdził, że Niepokalana Matka Boga, zawsze Dziewica Maryja, „po zakończeniu biegu ziemskiego życia została z ciałem i duszą wzięta do chwały niebieskiej”.

Sformułowanie to jest ważne, ponieważ podkreśla, że chwała Maryi obejmuje całą Jej osobę. Chrześcijańska nadzieja nie sprowadza się bowiem do przekonania, że po śmierci przetrwa jedynie duchowa część człowieka. Bóg stworzył człowieka jako jedność ciała i duszy, a pełnia zbawienia obejmuje także przyszłe zmartwychwstanie ciała.

W przypadku Maryi ta pełnia została osiągnięta już teraz. To, czego pozostali zbawieni oczekują przy powszechnym zmartwychwstaniu, w Niej dokonało się wcześniej jako szczególny owoc łaski Chrystusa.

Wniebowzięcie nie stawia więc Maryi obok Jezusa jako drugiego źródła zbawienia. Przeciwnie, pokazuje skuteczność Jego zwycięstwa. Maryja jest pierwszą spośród odkupionych, w której dzieło Syna objawia swoją pełnię.

Maryja i zwycięstwo Chrystusa nad śmiercią

Całe życie Maryi jest nierozdzielnie związane z Chrystusem. To Ona przyjęła Syna Bożego podczas zwiastowania, dała Mu prawdziwe ludzkie ciało, towarzyszyła Mu od narodzenia aż po krzyż i pozostała związana z rodzącym się Kościołem.

Wniebowzięcie jest ostatnim etapem tej szczególnej więzi, co nie oznacza, że Maryja nie potrzebowała Zbawiciela. Nauka Kościoła mówi coś dokładnie przeciwnego: wszystko, czym została obdarowana, pochodzi z łaski Chrystusa. Także Jej Niepokalane Poczęcie było owocem odkupienia dokonanego przez Syna, zastosowanym do Niej w wyjątkowy sposób.

Podobnie Wniebowzięcie jest owocem Paschy Chrystusa. Święty Paweł mówi, że Chrystus zmartwychwstał jako pierwszy spośród tych, którzy pomarli. Jego zwycięstwo nie kończy się na Nim samym, lecz otwiera drogę wszystkim, którzy do Niego należą.

Maryja już uczestniczy w tej rzeczywistości w sposób pełny, dlatego Jej Wniebowzięcia nie można właściwie zrozumieć bez Wielkanocy.

Czy Maryja umarła przed Wniebowzięciem?

Dogmat ogłoszony przez Piusa XII nie rozstrzyga tego pytania wprost.

Papież użył formuły „po zakończeniu biegu ziemskiego życia”, nie czyniąc samej śmierci Maryi częścią definicji dogmatycznej. Katolik nie musi więc uznawać konkretnego przebiegu ostatnich chwil Jej życia za prawdę objawioną.

Jednocześnie bardzo stara tradycja chrześcijańska, szczególnie silna na Wschodzie, przyjmuje, że Maryja rzeczywiście przeszła przez śmierć. Stąd wywodzi się określenie Zaśnięcia Bogurodzicy, obecne w liturgii i teologii Kościołów wschodnich.

Jan Paweł II wskazywał, że taki pogląd jest głęboko zakorzeniony w tradycji i dobrze współbrzmi z udziałem Maryi w losie Jej Syna, który sam przeszedł przez śmierć.

Trzeba więc rozróżnić dwie rzeczy: prawdą dogmatyczną jest Wniebowzięcie Maryi z ciałem i duszą, natomiast Jej wcześniejsza śmierć należy do bardzo starej i mocnej tradycji Kościoła, ale nie została włączona do definicji dogmatu.

Pismo Święte i Wniebowzięcie

Biblia nie zawiera opisu chwili Wniebowzięcia Maryi. Nie istnieje więc fragment analogiczny do Dziejów Apostolskich, które bezpośrednio opisują Wniebowstąpienie Chrystusa.

Kościół nie ukrywa tego faktu i nie próbuje przedstawiać jednego wersetu jako prostego „dowodu” dogmatu.

Wniebowzięcie jest odczytywane w świetle całego Objawienia: miejsca Maryi w historii zbawienia, Jej wyjątkowej więzi z Chrystusem, prawdy o Zmartwychwstaniu oraz wielowiekowej Tradycji Kościoła.

Liturgia 15 sierpnia sięga dlatego po teksty, które pokazują teologiczny sens uroczystości, nawet jeśli nie opisują samego wydarzenia.

Ap 11,19; 12,1-6.10 - Niewiasta obleczona w słońce

Apokalipsa ukazuje wielki znak na niebie: Niewiastę obleczoną w słońce, z księżycem pod stopami i wieńcem z dwunastu gwiazd.

Nie należy sprowadzać tego obrazu wyłącznie do Maryi. Ma on również znaczenie odnoszące się do ludu Bożego i Kościoła.

Tradycja chrześcijańska dostrzega jednak w Niewieście także wymiar maryjny. Maryja w szczególny sposób skupia bowiem w sobie to, czym ma stać się cały Kościół: wspólnotą całkowicie należącą do Chrystusa i uczestniczącą w Jego zwycięstwie.

Dlatego właśnie ten obraz pojawia się w liturgii Wniebowzięcia.

1 Kor 15,20-26 - Chrystus jako pierwszy spośród zmartwychwstałych

Drugie czytanie prowadzi bezpośrednio do źródła chrześcijańskiej nadziei.

Święty Paweł mówi o Chrystusie jako pierwszym spośród tych, którzy pomarli, i zapowiada ostateczne zwycięstwo nad śmiercią.

W tym świetle Wniebowzięcie Maryi nie jest osobnym cudem oderwanym od Paschy Jezusa. Jest szczególnym udziałem w tej samej rzeczywistości, która ma kiedyś objąć wszystkich zbawionych.

Maryja nie poprzedza Chrystusa, lecz idzie drogą otwartą przez Chrystusa.

Łk 1,39-56 - Magnificat

Ewangelia uroczystości prowadzi nie do końca ziemskiego życia Maryi, lecz do jego początku.

Podczas nawiedzenia Elżbiety Maryja wypowiada hymn Magnificat:

„Wielbi dusza moja Pana”.

Nie przypisuje sobie wielkości, lecz mówi o Bogu, który spojrzał na uniżenie swojej Służebnicy, czyni wielkie rzeczy, okazuje miłosierdzie i wywyższa pokornych.

W świetle Wniebowzięcia hymn otrzymuje szczególne dopełnienie.

Ta, która całe życie przyjmowała Boże działanie i odpowiadała na nie wiarą, zostaje przez Boga ostatecznie wywyższona.

Dogmat z 1950 roku i wcześniejsza wiara Kościoła

Pius XII ogłosił dogmat Wniebowzięcia 1 listopada 1950 roku. Data ta czasami prowadzi do nieporozumienia, jakoby przekonanie o Wniebowzięciu powstało dopiero w XX wieku.

Tak nie było: dogmatyczna definicja była uroczystym potwierdzeniem wiary obecnej w Kościele od wielu stuleci.

Świadczą o niej dawne celebracje liturgiczne, tradycja Zaśnięcia Bogurodzicy na chrześcijańskim Wschodzie, homilie Ojców Kościoła oraz rozwijająca się przez wieki teologia maryjna.

Pius XII przed ogłoszeniem dogmatu zwrócił się również do biskupów całego świata, pytając ich o wiarę Kościoła i o możliwość jej uroczystego zdefiniowania. Odpowiedź była niemal jednomyślna.

Kilka lat później Sobór Watykański II powtórzył naukę o Wniebowzięciu w konstytucji Lumen gentium i ukazał Maryję jako znak pewnej nadziei i pociechy dla pielgrzymującego ludu Bożego.

Nie chodzi więc tylko o wyjątkowy przywilej jednej osoby, ponieważ Kościół widzi w Maryi zapowiedź własnej przyszłości.

Wniebowzięcie i przyszłe zmartwychwstanie człowieka

To jeden z najważniejszych wymiarów uroczystości 15 sierpnia.

Chrześcijaństwo nie obiecuje człowiekowi wieczności jako czystej egzystencji duchowej, w której ciało zostaje na zawsze odrzucone.

Wyznanie wiary mówi:

„oczekuję wskrzeszenia umarłych”.

Chrystus zmartwychwstał w ciele.

Maryja została wzięta do chwały z ciałem i duszą.

Również człowiek ma zostać w przyszłości przemieniony w całej swojej osobowej rzeczywistości.

To nadaje uroczystości bardzo konkretny sens.

Ciało nie jest czymś mniej ważnym od duszy ani czymś, czego Bóg ostatecznie chce się pozbyć. Należy do stworzonego przez Niego człowieka i dlatego także ono zostaje objęte obietnicą zbawienia.

Wniebowzięcie mówi więc nie tylko o życiu po śmierci, ale o pełnym odkupieniu człowieka.

Niebo nie jest miejscem „nad chmurami”

Obrazy przedstawiające Maryję unoszoną ku niebu należą do najbardziej rozpoznawalnych motywów chrześcijańskiej sztuki.

Nie należy jednak traktować ich jako dosłownego opisu fizycznego mechanizmu Wniebowzięcia.

Niebo w języku wiary oznacza przede wszystkim pełną komunię z Bogiem.

Maryja nie zostaje więc „przeniesiona wysoko w kosmos”, lecz wchodzi całą swoją osobą w rzeczywistość życia Boga.

Podobnie jak w przypadku Wniebowstąpienia Chrystusa język przestrzenny pomaga wyrazić tajemnicę, której nie da się opisać za pomocą zwykłych kategorii miejsca.

Najważniejsza prawda pozostaje prosta:

Maryja żyje w pełnej chwale Boga.

Matka Boża Zielna - polska tradycja 15 sierpnia

W Polsce uroczystość od dawna nazywana jest także świętem Matki Bożej Zielnej.

Wierni przynoszą do kościołów wiązanki ziół, kwiatów, zbóż i innych płodów ziemi, które są błogosławione podczas liturgii lub po jej zakończeniu.

Zwyczaj ma charakter dziękczynny.

Człowiek przynosi Bogu owoce ziemi i własnej pracy, uznając, że stworzenie jest Jego darem.

Dobrze współgra to również z końcem lata i okresem zbiorów.

Tradycja błogosławienia roślin nie stanowi jednak treści dogmatu Wniebowzięcia. Nie chodzi również o nadawanie ziołom czy kwiatom magicznych właściwości.

Błogosławieństwo jest modlitwą Kościoła, dziękczynieniem i prośbą o dobre korzystanie z darów stworzenia.

Warto zachować to rozróżnienie, ponieważ popularny zwyczaj może łatwo przesłonić właściwą treść uroczystości.

15 sierpnia Kościół celebruje przede wszystkim Wniebowzięcie Maryi.

Kwiaty w grobie Maryi - tradycja i legenda

W późniejszej pobożności chrześcijańskiej pojawiła się opowieść, według której Apostołowie po otwarciu grobu Maryi mieli zamiast Jej ciała znaleźć kwiaty lub wonne zioła.

Motyw ten trafił do sztuki, legend i ludowej pobożności, ale nie pochodzi z Pisma Świętego i nie należy do dogmatu Wniebowzięcia.

Nie mamy podstaw, aby przedstawiać go jako historycznie potwierdzony przebieg wydarzeń.

Może być interesującym elementem tradycji religijnej, zwłaszcza w kontekście zwyczaju błogosławienia kwiatów i ziół, ale trzeba jasno odróżniać go od nauczania Kościoła.

Jak Kościół celebruje 15 sierpnia?

Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny ma rangę uroczystości, a kolorem liturgicznym jest biały.

W Polsce jest jednym z sześciu świąt nakazanych obchodzonych poza niedzielami, dlatego wierni mają obowiązek uczestnictwa we Mszy Świętej.

Liturgia słowa prowadzi od obrazu zwycięskiej Niewiasty przez prawdę o Zmartwychwstaniu Chrystusa aż do Magnificat Maryi.

Pierwsze czytanie: Ap 11,19a; 12,1.3-6a.10ab Ukazuje Niewiastę obleczoną w słońce i zwycięstwo Boga nad siłami zła.

Psalm 45 Psalm królewski odczytywany w liturgii w odniesieniu do Maryi uczestniczącej w chwale Chrystusa.

Drugie czytanie: 1 Kor 15,20-26 Święty Paweł mówi o Zmartwychwstaniu Chrystusa oraz o zwycięstwie nad śmiercią.

Ewangelia: Łk 1,39-56 Maryja nawiedza Elżbietę i wypowiada hymn Magnificat.

Całość pokazuje, że centrum uroczystości nie stanowi Maryja rozumiana w oderwaniu od Chrystusa. Jej wywyższenie jest owocem dzieła Syna.

15 sierpnia i Święto Wojska Polskiego

Tego samego dnia w Polsce obchodzone jest również Święto Wojska Polskiego, związane z rocznicą Bitwy Warszawskiej 1920 roku.

Oba obchody mogą spotykać się tego dnia w przestrzeni publicznej i podczas modlitwy za Ojczyznę, ale mają różne znaczenie.

Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny jest uroczystością liturgiczną Kościoła.

Święto Wojska Polskiego jest świętem państwowym i historycznym.

Nie należy więc utożsamiać ich treści, nawet jeśli przypadają tego samego dnia.

Jak świadomie przeżyć Wniebowzięcie?

Uroczystość 15 sierpnia kieruje uwagę ku przyszłości człowieka.

Żyjemy w świecie bardzo skupionym na tym, co można osiągnąć, zabezpieczyć, zachować i kontrolować. Wniebowzięcie przypomina natomiast, że nawet najlepsze życie doczesne nie jest ostatecznym celem człowieka.

Chrześcijańska nadzieja sięga dalej, dlatego można tego dnia zapytać, czy zmartwychwstanie i życie wieczne są dla nas rzeczywistą nadzieją, czy jedynie prawdą, którą wypowiadamy podczas Credo bez większego związku z codziennością.

Warto też spojrzeć na własne ciało w świetle wiary.

Jeżeli ciało jest objęte obietnicą zbawienia, sposób, w jaki traktujemy siebie i innych, nie jest sprawą obojętną duchowo. Dotyczy to troski o zdrowie, czystości, seksualności, szacunku wobec osób chorych, starszych, niepełnosprawnych i umierających.

Można również wrócić do Magnificat.

Maryja nie zaprzecza wielkim rzeczom, które Bóg uczynił w Jej życiu, ale nie przypisuje ich sobie. Przyjmuje dobro z wdzięcznością i całą chwałę oddaje Bogu.

To bardzo dojrzała forma pokory, która nie polega na umniejszaniu otrzymanego dobra, lecz na rozpoznaniu jego źródła.

Maryja jako znak nadziei Kościoła

Sobór Watykański II przedstawia Maryję w chwale jako znak pewnej nadziei i pociechy dla pielgrzymującego ludu Bożego.

To zdanie bardzo dobrze oddaje sens Wniebowzięcia, ponieważ Maryja już osiągnęła to, ku czemu zmierza Kościół.

Nie oznacza to, że każda historia wierzącego będzie wyglądała tak samo jak Jej życie. Oznacza jednak, że zwycięstwo Chrystusa jest większe niż grzech, cierpienie i śmierć.

Wniebowzięcie przypomina więc, że chrześcijaństwo nie kończy się na próbie bycia lepszym człowiekiem podczas ziemskiego życia.

Jego horyzontem jest pełna komunia z Bogiem, w której Maryja już uczestniczy.

Dlatego uroczystość 15 sierpnia pozostaje jednocześnie świętem maryjnym, chrystologicznym i głęboko związanym z nadzieją każdego chrześcijanina.